روش نورپردازی محیط کار و دفترهای اداری

نور یکی از مهم‌ترین و تاثیرگذارترین المان‌ها در هر محیطی است. در زمان‌هایی که در خیابان هستیم، یا در خانه و از همه مهم‌تر زمان‌هایی که در محیط کار مشغول به انجام امور و وظایف هستیم، اگر نور ناکافی و نامناسب باشد، بهره‌وری و تمرکز کاهش می‌یابد و احساس‌های منفی در افراد ایجاد می‌شود. نورپردازی محیط کار با توجه به اهمیت تمرکز در محیط کار اهمیت بسیاری در عملکرد افراد و نهایتاً راندمان کلی سازمان دارد.

طبق تحقیقات انجام شده، نور بر روحیه و بهره‌وری افراد تاثیر می‌گذارد. طبق یک نظرسنجی بین المللی که توسط Staples در سال 2018 انجام شد، یک سوم کارگران اعلام کردند که در صورت داشتن روشنایی بهتر در محل کار، شادتر خواهند بود. اکثریت 80 درصدی کارمندان گفتند که داشتن نور مناسب در یک دفتر برای آنها مهم است.

نورپردازی محیط کار

تاثیر نور در افزایش راندمان

نورپردازی محیط کار باید به صورت دقیق و اصولی اجرا شود. نوع نوری که کارکنان در معرض آن قرار می‌گیرند نه تنها بر روحیه، ریتم شبانه روزی و سلامت آنها تاثیر می‌گذارد بلکه در خلاقیت آنها نیز اثر گذار است. نور مناسب باعث می‌شود که افراد ایده‌های خلاقانه‌تری داشته باشند و سطح هوشیاری و انرژی آنها کافی و در بهترین وضعیت قرار داشته باشند.

نور بسیار کم چشم‌ را خسته کرده و باعث احساس خواب آلودگی و خستگی در افراد می‌شود. البته نور زیاد همیشه خوب نیست. نور بسیار روشن اثرات مخربی بر روی چشم دارد، خواب را مختل می‌کند و علائم میگرن را تحریک می‌کند. در ادامه به بررسی اصول مهم نورپردازی اداری می‌پردازیم.

اصول اولیه نورپردازی محیط کار

1- نوع لامپ و چراغ مناسب دفاتر اداری و محیط‌های کاری

لامپ فلورسنت یا مهتابی از قدیمی‌ترین و متداول‌ترین انواع لامپ‌ها است که تا قبل از اختراع ال ای دی تقریباً برای نورپردازی محیط کار استفاده می‌شد. اما مهمترین مشکل مهتابی‌ها تابش نور فلورسنت است. امروزه در بیشتر دفاتر اداری از چراغ‌های SMD LED و COB LED استفاده می‌شود. ال ای دی‌ها مدل‌ها و شدت نورهای متنوعی دارند و با توجه به ابعاد محیط و نوع کاربری می‌توان مدل مناسب را انتخاب کرد.

مدرکی برای اثبات این ایده که مهتابی باعث ایجاد میگرن در افراد می‌شود، وجود ندارد. اما ممکن است علائم میگرن را در افراد مستعد ایجاد کند. همچنین با غروب خورشید، لامپ‌های فلورسنتی به علت جلوگیری از تولید ملاتونین، ممکن است در الگوی خواب اختلال ایجاد کنند.

2- از نور طبیعی بیشتر استفاده کنید

طبق تحقیقات انجام شده توسط گروه طراحی، تجزیه و تحلیل محیط زیست دانشگاه کرنل، کارکنانی که در محیط کار بیشتر در معرض نور طبیعی هستند، از کاهش 84 درصد خستگی چشم، سردرد و تاری دید خبر دادند. تحقیقات آکادمی پزشکی-خواب آمریکا همچنین نشان داد که قرار گرفتن در معرض نور طبیعی به تنظیم هورمون‌ها کمک و ریتم شبانه روزی بدن انسان را کنترل و به کارمندان کمک می‌کند شب راحت‌تر بخوابند و روز کاری مفیدتری داشته باشند.

اگر قصد دکور کردن محیط کار را دارید، سعی کنید نقاط پرنور را برای اتاق‌های شخصی قرار ندهید. به صورتی چیدمان را انجام دهید که نقاطی که در معرض نور طبیعی هستند برای تمامی افراد قابل استفاده باشند. اگر دفتر شما پنجره‌هایش کوچک است و یا نور مناسبی ندارد، نورپردازی صحیح با چراغ‌های مصنوعی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

3- به رنگ و دمای نور توجه کنید

رنگ و دمای نور با توجه به عملکرد محیط متفاوت است. به طور کلی چراغ‌های گرم با نور زرد یا نارنجی برای زمان استراحت مناسب است. در حالی که چراغ‌هایی با نور سفید و آبی مناسب زمان کار، بیدار شدن و تمرکز هستند. در صورت امکان بهتر است رنگ نور با تغییر زمان در شبانه روز تغییر کند. هنگام صبح در حالت ایده‌آل، نور باید روشن‌تر و خنک‌تر باشد تا باعث شود کارکنان هوشیار بمانند و تمرکزشان حفظ شود و با گذشت زمان، روشنایی گرم‌تر شده تا باعث اختلال در خواب شب نشود.

4- مقدار روشنایی مورد نیاز برای دفاتر اداری

میزان روشنایی با توجه به نوع وظایف متفاوت است. به طور مثال در آشپزخانه یا مکان‌های مشترک استفاده از نور طبیعی امکان پذیر است زیرا کارمندان در آن حالت به صفحه مانیتور نگاه نمی‌کنند. اما در نقاطی که افراد با کامپیوتر کار می‌کنند یا در حال مطالعه هستند، نور طبیعی به تنهایی کافی نیست. ممکن است این تصور وجود داشته باشد که نور صفحه مانیتور کامپیوتر و لپتاپ کافی است اما در عمل اصلا اینگونه نیست و حتما در کنار صفحه نمایش‌ها یک چراغ مطالعه و یا چراغ با فاصله کم و نور متمرکز نیاز است.

نورپردازی محیط کار

5- کاهش هزینه برق در محیط‌های اداری

در دفاتر و موسسات، مناطقی مانند راهروها، کمدها و بسیاری از اتاق‌ها به طور دائم مورد استفاده قرار نمی‌گیرند در چنین شرایطی می‌توان از چراغ‌های تایمردار استفاده کرد. همچنین با جایگزین کردن لامپ‌های قدیمی با ال ای دی می‌توان مصرف برق را به طور قابل ملاحظه‌ای کاهش داد.

6- مقدار وات لازم برای دفاتر اداری

وات میزان توان مصرفی لامپ را نشان می‌دهد و مناسب اندازه گیری میزان روشنایی لامپ نیست. در حالت کلی بهتر است روشنایی با لومن (واحد اندازه گیری شدت نور) بیان شود. در مکان‌های مشترک و عمومی به ازای هر متر مربع تقریباً 215 لومن نیاز است (معادل 3 وات تقریباً). در نتیجه برای یک اتاق با مساحت 20 متر مربع به یک چراغ با شدت نور 4300 لومن (معادل ال ای دی 50 وات) نیاز است.

در نقاطی مانند میزهای کار و هر نقطه دیگری که کارهایی مانند خواندن کتاب انجام می‌شود به ازای هر متربع مربع 500 لومن (معادل لامپ ال ای دی 6 وات) نیاز است. در اتاق‌های کنفرانس مانند نقاط مشترک به صورت تقریبی به ازای هر متر مربع 215 یا مقدار کمتری لومن نیاز است. اگر قصد خرید چراغ برای یک محیط آزمایشگاهی و یا درمانی را دارید، به ازای هر متر مربع حداقل به 1500 لومن نوز نیاز دارید که معادل 16 وات می‌شود.